Breda: een landschapspilot voor de inheemse donkere honingbij
Van gerichte AMM-teelt naar vrij levende honingbijen in De Oude Nassaubossen van Breda
Tekst voor het SICAMM-netwerk
Een stad als conservatiegebied
Stichting Het Conservatoire ontwikkelt Het Bijenlandschap De Oude Nassaubossen van Breda als pilot voor een samenhangend conservatiegebied voor de inheemse donkere honingbij (Apis mellifera mellifera, AMM). Breda telt ongeveer 200.000 inwoners en honderd imkers en beslaat zo’n 100 km² stad, met daaromheen 65 km² omliggende natuur. Ons doel is deze stad en haar omliggende natuur opnieuw ruimte te geven voor de AMM.
Deze pagina bevat de tekst die de stichting deelt met wetenschappers en conservatiecentra van het internationale SICAMM-netwerk. Wij presenteren dit als een pilot die zich nog in ontwikkeling bevindt: plannen en ambities, geen afgeronde resultaten.
Gerichte AMM-teelt met Bredase en Europese AMM
De stichting kweekt AMM-volken onder coördinatie van Piet Verkooijen, bij voorkeur met eigen Bredase haplotypen — die nog nader moeten worden bepaald — en met AMM-bijen uit Texel en Chimay. De teelt vindt plaats op Texel en in Chimay; bijen uit Groot-Brittannië en Ierland verwelkomen we in de toekomst graag.
Vanuit deze AMM-volken worden de darrenvolken geteeld op het eigen bevruchtingseiland van de stichting in de Zuid-Hollandse Delta.
Darrenvolken in boomstamkasten, zonder honingoogst
In het Bijenlandschap willen we 50 tot 100 darrenvolken houden op palen, in boomstamkasten (ruches troncs), zoals dat van oudsher in Noordwest-Europa gebeurde. Van deze volken wordt geen honing geoogst: hun functie is het leveren van darren voor de paring van koninginnen in het gebied.
De verzorging gebeurt door imkers die de cursus natuurlijk imkeren van de stichting volgen, met het officiële NBV-certificaat. Zij zijn tegelijk verzorgers van de darrenvolken.
Darrenvolken op de ecologische verbindingszones van de stad
De darrenvolken worden geplaatst op ecologische verbindingszones (EVZ) in de hoofdbomenstructuur van de stad Breda. Zo wordt de gerichte teelt verbonden met de groenstructuur van de stad en met de omliggende natuur, en bereiken de darren het hele landschap.
Vrij levende honingbijen in de stad
Uit de zwermapp van de gemeente Breda blijkt dat er veel zwermen worden gemeld: de stad herbergt vrij levende honingbijen. Breda heeft bovendien middeleeuwse loof- en naaldbossen met veel holen van de zwarte specht. Zo bevorderen we vrij levende honingbijen met AMM als genetische oorsprong.
Zwermmeldingen bewijzen op zichzelf geen zelfstandig overlevende populatie of AMM-afkomst. Daarvoor zijn herhaalde waarnemingen, overwintering van kolonies en genetisch onderzoek nodig.
Wetenschappelijke onderbouwing en samenwerking
We willen dit project wetenschappelijk laten volgen. Genetische zuiverheid en herkomst van de bijen in het gebied zijn pas aangetoond als morfometrisch en genetisch onderzoek dat bevestigt — met vleugelmorfometrie, mitochondriaal DNA en nucleaire markers. We nodigen wetenschappers en conservatiecentra van het SICAMM-netwerk uit met ons mee te denken.
Ook weten we dat meer bijenvolken niet automatisch meer biodiversiteit betekent. De inrichting van het landschap en de ruimte voor wilde bestuivers blijven daarom onderdeel van het gesprek.
Onze ambitie is een wetenschappelijk gevolgd praktijkvoorbeeld: een conservatiegebied waarin gerichte teelt, betrokken imkers en een verbonden landschap samen ruimte scheppen voor de inheemse donkere honingbij.
Van genetisch erfgoed naar een levende plaats voor de AMM in de Nederlandse natuur.
Hans Peter Verkooijen — Stichting Het Conservatoire